Ung thư vòm họng - lịch sử và nguyên nhân

Bệnh ung thư vòm họng (NPC - Nasopharyngeal Carcinoma) ở nước ta có tỷ lệ cao, đứng hàng đầu trong các bệnh ung thư đầu cổ, đứng hàng thứ 5 trong các bệnh ung thư nói chung. Nhưng các triệu chứng lại không điển hình hầu hết là các triệu chứng "mượn" của các cơ quan lân cận như: tai, mũi, thần kinh, hạch…do đó việc chẩn đoán gặp nhiều khó khăn. Cần phát hiện sớm, điều trị kịp thời để cứu sống bệnh nhân.

Lịch sử nghiên cứu về ung thư vòm họng

Trong nghiên cứu các xác ướp ở Ai Cập, Elliot Smith đã phát hiện được hai sọ người có tổn thương ở nền sọ như thương tổn của bệnh ung thư vòm họng.

Theo Fardel năm 1837 ở châu Âu đã có những bệnh án đầu tiên của bệnh nhân có bệnh cảnh giống ung thư vòm họng.

Tại Việt Nam cố giáo sư Trần Hữu Tước đã nghiên cứu trên 612 bệnh nhân ung thư vòm họng tại Bệnh viện Bạch Mai (1955 - 1964).

Nguyên nhân gây bệnh ung thư vòm họng

Người Trung Quốc từ các vùng đặc hữu như người Hồng Kông và người miền Nam Trung Quốc có nguy cơ cao nhất mắc NPC. Người Trung Quốc từ các vùng khác và người Trung Quốc di cư từ một khu vực đặc hữu đến một khu vực có nguy cơ thấp cũng có nguy cơ tăng lên mắc NPC. Dân số từ các nước Bắc Phi và các nước Trung Đông cũng có nguy cơ trung gian mắc NPC. Tại Singapore, nguy cơ mắc NPC ở nam giới là khoảng 3 lần lớn hơn so với nữ giới.

Trong khi những nguyên nhân chính xác của bệnh ung thư còn chưa biết, sự nhiễm vi rút Epstein Barr (EBV) được xem là quan trọng trong sự phát triển của NPC. Các yếu tố nguy cơ dẫn đến NPC bao gồm ăn quá nhiều cá muối từ khi còn nhỏ, ăn nhiều thực phẩm bảo quản hoặc lên men, và hút thuốc lá. Ngoài ra còn có một yếu tố xu hướng gia đình, những người thân thiết mức độ một với các bệnh nhân NPC có một nguy cơ phát triển ung thư mũi cao hơn những người không có quan hệ gần gũi với NPC.

Tin tức tốt lành về ung thư mũi là tỷ lệ mắc bệnh ngày càng giảm ở Singapore. Điều này có thể một phần là do một thế hệ trẻ hơn với các lựa chọn thực phẩm phong phú hơn và tiêu thụ ít cá muối và rau quả bảo quản hơn.

phòng và chữa bệnh ung thư vòm họng

Phòng bệnh ung thư vòm họng

Hiện nay người ta cho rằng: 70 % nguyên nhân ung thư do yếu tố ngoại lai, còn 30% do yếu tố nội tại và do yếu tố di truyền cho nên: phải có chế độ ăn hợp lý, giảm mỡ động vật, ít ăn thịt thay bằng rau hoa quả có nhiều Vitamin C, E.

Đặc biệt không nên hút thuốc lá, hay ở quá lâu ở những nơi có môi trường xấu.

Chữa bệnh ung thư vòm họng

Đối với các bệnh nhân NPC không di căn (giai đoạn I đến IVB), sự điều trị chủ yếu là xạ trị.

Xạ trị sử dụng các tia năng lượng cao để tiêu diệt các tế bào ung thư. Nó chỉ ảnh hưởng đến các tế bào trong khu vực được điều trị. Đối với NPC, các khu vực được điều trị bao gồm không gian phía sau mũi cũng như hai bên cổ. Các kỹ thuật bức xạ mới hơn, như hình ảnh-hướng dẫn xạ trị (IGRT), có thể cung cấp các bức xạ đến khu vực dự định một cách chính xác hơn, dẫn đến kiểm soát khối u tốt hơn với ít tác dụng phụ hơn (bao gồm ít bị khô miệng hơn).

Xạ trị riêng lẻ là lựa chọn điều trị cho ung thu vom hong giai đoạn đầu.

Đối với các bệnh nhân với giai đoạn ung thư muộn (sự xâm lấn đáy hộp sọ hoặc sự hiện diện của thiếu hụt dây thần kinh sọ) và/hoặc giai đoạn hạch muộn (các hạch lớn, các hạch cổ hai bên hoặc các hạch lan rộng đến đáy cổ), hóa trị được sử dụng cùng với bức xạ để cải thiện kết quả điều trị.

Vai trò của phẫu thuật trong NPC bị giới hạn trong việc quản lý các khối u ung thu vom hong. Phẫu thuật có thể được xem xét ở những bệnh nhân có khối u tái phát trong không gian mũi sau mà không có bất kỳ vị trí khác của bệnh. Một phẫu thuật mổ cổ cũng có thể được xem xét ở những bệnh nhân với các hạch cổ dai dẳng sau bức xạ, hoặc ở những bệnh nhân với sự tái phát hạch cổ và là chỗ duy nhất bị nhiễm bệnh.

Hóa trị vẫn là phương pháp điều trị chính cho các bệnh nhân bị ung thư di căn, và cho những bệnh nhân bị ung thư tái phát sau bức xạ.

Triệu chứng bệnh ung thư vòm họng

Triệu chứng bệnh ung thư vòm họng

Hiện nay, rất nhiều người chưa hiểu đầy đủ về bệnh ung thư vòm họng, không biết về các triệu chứng của nó, không ít bệnh nhân vì thế mà để mất cơ hội điều trị bệnh tốt nhất, gây nguy hại đến tính mạng. Vậy thì, sau đây chúng tôi sẽ giới thiệu tới các bạn những dạng bệnh và triệu chứng cơ bản của ung thư vòm họng.

Khối u có thể nằm ở những vị trí khác nhau của vùng hầu họng, thông thường chia ung thư vòm họng thành ba loại: ung thư trên thanh môn, ung thư thanh môn và ung thư dưới thanh môn. Ung thư vòm họng trên thanh môn chỉ khối u nằm ở vị trí trên dây thanh, ung thư thanh môn là chỉ ung thư dây thanh, ung thư dưới thanh môn là chỉ khối u nằm ở dưới thanh đới và trên sụn nhẫn.

Ung thư vòm họng có những triệu chứng gì?

1.Giọng nói khản cổ kéo dài,họng có cảm giác vướng hoặc nuốt đau:

Khàn tiếng liên tục là triệu chứng thường gặp nhất của ung thư vòm họng giai đoạn sớm. Trong cuộc sống hằng ngày, nếu như thấy có hiện tượng khàn tiếng không rõ nguyên nhân, liên tục trong 3 tuần trở lên mà không có chuyển biến tốt, nên kịp thời đến bệnh viện chuyên khoa Tai Mũi Họng để được nội soi họng. Bởi vì trên lâm sàng đa số các ung thư vòm họng đều bắt đầu và kết thúc ở dây thanh, chỉ cần một khối u rất nhỏ ở dây thanh cũng sẽ khiến dây thanh có những cử động bất thường mà gây nên khàn tiếng. Cảm giác có dị vật ở họng hoặc nuốt vướng đau là triệu chứng thường gặp của ung thư vòm họng trên thanh môn, người bệnh và bác sĩ không nên vì triệu chứng chưa rõ ràng mà xem nhẹ và bỏ qua việc điều trị bệnh. Ngoài ra, ung thư vòm họng tại thanh môn giai đoạn giữa hoặc cuối cũng sẽ gây ra cảm giác có dị vật ở họng hoặc nuốt vướng đau. Khi đó, người bệnh cần đến bệnh viện nội soi họng, để sớm phát hiện được bệnh.

2.Đờm có lần chút máu, khó thở:

Do khối u có rất nhiều các huyết quản bất thường, sau khi người bệnh ho sẽ thấy chất nhầy hoặc trong đờm có một chút máu. Triệu chứng này chủ yếu gặp ở ung thư vòm họng trên thanh môn, ung thư vòm họng dưới thanh môn và ung thư vòm họng tại thanh môn ở giai đoạn cuối và giữa. Khi khối u ở vị trí nguyên phát gia tăng độ ác tính và kích thước to dần lên, sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến hô hấp hoặc tăng tiết từ đó gây khó thở. Nếu phát hiện trong đờm có máu, khó thở không tương ứng với chứng trạng, nên kịp thời đến bệnh viện làm chẩn đoán ung thư vòm họng, để biết có b ị bệnh không.

3.Có cảm giác đau trong tai:

Khi ung thư vòm họng phát triển đến một mức độ nào đó sẽ có hiện tượng viêm và loét trong họng,sẽ gây ra phản xạ đau. Các khối u giai đoạn sớm tại dây thanh thường ít gây đau. Đau chủ yếu xuất hiện ở những bệnh nhân ung thư vòm họng trên dây thanh giai đoạn giữa và cuối, dấu hiệu phổ biến nhất là đau trong tai cùng bên.

4.Di căn hạch cổ:

Các tế bào ung thư thông qua tuần hoàn bạch huyết, sẽ đến các hạch ở sâu trong vùng cổ cùng bên, đến giai đoạn muộn rất có thể sẽ di căn đến hạch cổ đối bên, thậm chí còn di căn đến các cơ quan ở xa hơn nữa.

Cách phòng tránh bệnh ung thu vom hong:

Hiện tại các nhà khoa học đang nỗ lực nghiên cứu để phát triển vắc xin phòng virus Epstein-barr, một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của ung thư vòm họng. Trong khi chờ đợi các biện pháp phòng bệnh đặc hiệu như trên chúng ta có thể áp dụng các biện pháp khác để nâng cao sức khỏe nói chung, hạn chế các yếu tố nguy cơ khác của ung thư vòm như:
- Thường xuyên luyện tập thể dục thể thao, có chế độ làm việc sinh hoạt hợp lý để nâng cao sức khỏe.
- Không hút thuốc lá, hạn chế bia rượu chất kích thích, hạn chế ăn các thức ăn lên men như dưa muối, cà muối…
- Điều trị sớm những viêm nhiễm ở đường mũi họng.
- Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường ở vùng tai mũi họng như đau đầu kéo dài, xì máu mũi, ù tai, hạch cổ to… nên đi khám chuyên khoa Tai - Mũi - Họng sớm để được nội soi vòm, loại trừ bệnh.
Ung thư vòm họng là loại ung thư phổ biến ở Việt Nam, là bệnh nguy hiểm, độ ác tính cao nhưng có thể được điều trị rất tốt nếu được phát hiện sớm do đó cần nhận biết các dấu hiệu sớm, của bệnh để đi khám kịp thời, người có nguy cơ cao như tuổi trung niên, hút thuốc lá nhiều… nên được khám Tai mũi họng định kỳ mỗi 6 tháng để phát hiện bệnh sớm.